Studia dla przyszłego dyrektora szkoły: nauka zdalna czy zajęcia na miejscu?

Zarządzanie oświatą online kusi wygodą, ale dla kandydata na dyrektora liczy się przede wszystkim to, czy studia spełniają wymagania przepisów: rozporządzenie oczekuje ukończenia studiów z zakresu zarządzania albo kursu kwalifikacyjnego z zarządzania oświatą i nie określa formy zajęć. O wyborze decydują więc program, praktyki i sposób pracy, który ci odpowiada.

Jakie kwalifikacje musi mieć dyrektor szkoły według przepisów?

Wymagania opisuje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, szkole i placówce. Według § 1 dyrektorem publicznego przedszkola, szkoły podstawowej, szkoły ponadpodstawowej lub placówki może zostać nauczyciel mianowany albo dyplomowany, który spełnia łącznie kilka warunków, między innymi:

1. ma wykształcenie wyższe z tytułem magistra, przygotowanie pedagogiczne i kwalifikacje do pracy na stanowisku nauczyciela w danej placówce,
2. ukończył studia pierwszego stopnia, drugiego stopnia, jednolite magisterskie lub podyplomowe z zakresu zarządzania albo kurs kwalifikacyjny z zakresu zarządzania oświatą,
3. ma co najmniej pięcioletni staż pracy pedagogicznej,
4. uzyskał co najmniej bardzo dobrą ocenę pracy w ostatnich pięciu latach,
5. nie był karany dyscyplinarnie ani skazany prawomocnie za umyślne przestępstwo.

Przepis mówi o zakresie studiów, a nie o tym, czy wykład odbył się w sali, czy przed kamerą.

Czy forma studiów ma znaczenie przy konkursie na dyrektora?

Formalnie nie. Warunek z § 1 rozporządzenia dotyczy zakresu ukończonych studiów, czyli zarządzania, a sposób prowadzenia zajęć nie jest jednym z wymagań.

W praktyce forma wpływa na to, co z tych studiów wyniesiesz. Dyrektor zarządza ludźmi, budżetem, majątkiem, dokumentacją i relacjami z samorządem. Takich umiejętności uczy się najłatwiej w rozmowie, na warsztatach i podczas praktyki w działającej szkole, a nie tylko z nagrań. Formę zajęć określa program danych studiów, a uczelnie różnią się pod tym względem, więc przed zapisem trzeba sprawdzić, ile spotkań odbywa się na żywo i gdzie odbywają się praktyki.

Nauka zdalna i stacjonarna: porównanie praktyczne.

Kryterium	Zajęcia zdalne	Zajęcia stacjonarne
Dojazdy	brak albo nieliczne	regularne zjazdy
Elastyczność terminów	zwykle większa	stały harmonogram
Warsztaty i ćwiczenia w grupie	ograniczone przez ekran	pełne, z bezpośrednią informacją zwrotną
Kontakty z innymi dyrektorami i nauczycielami	trudniejsze	naturalne, w trakcie zjazdów
Praktyki w placówce	zawsze na miejscu	zawsze na miejscu

Ostatni wiersz jest najważniejszy: niezależnie od formy wykładów praktyki odbywa się w prawdziwej szkole albo placówce. Kto szuka wyłącznie nauki przez internet, musi więc i tak zaplanować czas na praktykę w placówce.

Warto uwzględnić także własny kalendarz i obciążenie. Dyrektorzy i kandydaci często łączą naukę z pracą w szkole, gdzie godziny szybko się kurczą. Zdalne wykłady pomagają oszczędzić czas na dojazdach, ale warsztaty i praktyki trzeba zaplanować z wyprzedzeniem, najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego.

Czego zwykle uczy program zarządzania szkołą?

Dobre studia łączą wiedzę z psychologii, prawa, etyki, zarządzania, marketingu i finansów. Warto sprawdzić, czy program obejmuje najważniejsze obszary pracy dyrektora, ponieważ to z nimi styka się on od pierwszych dni na stanowisku. W planach pojawiają się między innymi:

• prawo oświatowe, prawo pracy w szkole i wybrane zagadnienia administracji w oświacie,
• nadzór pedagogiczny, ewaluacja i kontrola,
• zarządzanie finansami i majątkiem szkoły oraz ekonomika oświaty,
• pozyskiwanie środków pozabudżetowych, unijnych i międzynarodowych,
• zarządzanie projektem oświatowym i kompetencjami zespołu,
• dyrektor jako przywódca, coach i menedżer, komunikacja społeczna w organizacji,
• BHP w szkole i placówce oświatowej,
• rozwój zawodowy nauczycieli i ocena osiągnięć uczniów.

Warto zwrócić szczególną uwagę na finanse i prawo pracy. Nowy dyrektor bardzo szybko spotyka się z budżetem, arkuszem organizacyjnym i sprawami kadrowymi, a błędy w tych obszarach bywają kosztowne. Praktyka powinna pokazać te sprawy w działającej szkole, a nie tylko w prezentacji na wykładzie.

Jak podjąć decyzję przed zapisem?

Zacznij od wymagań: sprawdź, czy masz tytuł magistra, przygotowanie pedagogiczne, pięć lat stażu i odpowiednią ocenę pracy. Bez nich same studia nie wystarczą do objęcia stanowiska w szkole publicznej. Warto to ustalić przed wpłatą pierwszej raty.

Potem porównaj programy. Jeżeli zestawiasz zarządzanie oświatą online z ofertą stacjonarną, zwróć uwagę na liczbę godzin, praktyki i to, czy program obejmuje finanse, prawo pracy i nadzór pedagogiczny, bo z tymi sprawami dyrektor ma do czynienia od pierwszego dnia. Przed zapisem zadaj uczelni kilka pytań:

• ile godzin zajęć odbywa się na żywo, a ile w formie materiałów do samodzielnej nauki,
• gdzie i u kogo odbywa się praktyka i czy można ją zrealizować we własnej szkole,
• kto prowadzi zajęcia i czy są wśród nich osoby z doświadczeniem kierowniczym w oświacie,
• jak kończą się studia i jaki dokument otrzymuje absolwent.

Pomyśl też o terminie. Studia zaczynają się zwykle jesienią i trwają około roku akademickiego, więc osoba planująca start w konkursie powinna zapisać się z wyprzedzeniem, tak aby świadectwo było gotowe na czas składania dokumentów.

Warto też zapytać innych dyrektorów o ich doświadczenia. Rozmowa z osobą, która niedawno przeszła konkurs, pokaże, jakie dokumenty są potrzebne i jak wygląda przygotowanie koncepcji pracy placówki. Taka wiedza bywa cenniejsza niż kolejny wykład, a jednocześnie pomaga ocenić, czy to rzeczywiście stanowisko dla Ciebie.

Warto też ustalić z obecnym pracodawcą, jak połączyć praktyki i zajęcia z własnym etatem.

Kwalifikacje kierownicze w oświacie: trzy pytania

Czy po studiach podyplomowych mogę od razu zostać dyrektorem?

Tylko jeśli spełniasz pozostałe warunki z § 1 rozporządzenia, w tym stopień nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego i pięcioletni staż pracy pedagogicznej.

Czy zamiast studiów wystarczy kurs?

Rozporządzenie dopuszcza kurs kwalifikacyjny z zakresu zarządzania oświatą prowadzony zgodnie z przepisami o placówkach doskonalenia nauczycieli.

Czy trzeba pisać pracę dyplomową?

To zależy od programu. Wiele studiów podyplomowych kończy się egzaminem albo projektem, bez obrony pracy, ale warunki trzeba sprawdzić przed zapisem.